جوان آنلاین: نزدیک به سه سال جنگ مداوم، جامعه اسرائیلی را از سرنوشت سیاسی و اجتماعی ناامید کرده است. اول دو سالو نیم جنگ با حماس در غزه که هنوز هم به سرانجام نرسیده، سپس ماهها جنگ بینتیجه با حزبالله و بعد هم دو جنگ با فاصلهای حدود ۹ ماهه با ایران که هیچ پایانی هم برای آن متصور نیست، شرایط روانی بیسابقهای برای اسرائیلیها به وجود آورده است. نظرسنجیها میگویند در حالی که در کل، بیش از یکچهارم اسرائیلیها به مهاجرت فکر میکنند، این رقم در میان جوانان به ۶۰ درصد و در میان یهودیان دارای درآمد بالا که صاحب گذرنامه دوم هستند، به رقم ۸۰درصد رسیده است.
به گزارش «جوان»، برای نزدیک به سه سال، اسرائیل در یک گرداب نظامی فرسایشی گرفتار است؛ جنگی که از غزه به لبنان کشیده شد، از لبنان به رویارویی مستقیم با ایران انجامید و اکنون همچنان پایانی برای آن دیده نمیشود. نه موشکهای ایران و نه راکتهای حزبالله، بلکه چیزی عمیقتر جامعه اسرائیلی را تهدید میکند: خود جنگ، و هزینههای بیپایان آن. دادههای آماری و نظرسنجیهای جدید نشان میدهند که اسرائیل با پدیدهای روبهرو است که تحلیلگران آن را «چالش ساختاری فرار جمعیت» مینامند؛ موجی از مهاجرت که عمدتاً جوانترین، تحصیلکردهترین و ثروتمندترینها را در برمیگیرد و ستون فقرات اقتصاد دانشبنیان و توان نظامی آن را نشانه گرفته است.
سکولارها بیشتر میروند
دادههای رسمی اداره مرکزی آمار اسرائیل (CBS) نشان میدهد که تنها در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۹ هزار و ۳۰۰ اسرائیلی، آنجا را ترک کردهاند و از این تعداد فقط حدود ۱۹ هزار نفر بازگشتهاند که خالص مهاجرت منفی بیش از ۵۰ هزار نفر را به ثبت رسانده است. این رقم در دو سال گذشته به بیش از ۱۵۰ هزار نفر رسیده، روندی که تحلیلگران آن را «بیسابقه» و «تهدیدی ساختاری برای پروژه صهیونیستی و پایداری بلندمدت اسرائیل» توصیف میکنند. بر اساس اعلام وزارت آلیا و ادغام، در همین بازه زمانی تنها ۱۸ هزار و ۶۹۶ مهاجر جدید وارد اسرائیل شدهاند که کاهشی حدود ۷ هزار نفری نسبت به دوره مشابه سال قبل دارد و نشان میدهد که آمار خروج از ورود پیشی گرفته و به یک «سونامی مهاجرتی» تبدیل شده است.
مهمتر از تعداد، کیفیت کسانی است که تصمیم به ترک گرفتهاند. نظرسنجی مؤسسه دموکراسی اسرائیل (IDI) که دادههای آن در آوریل ۲۰۲۵ جمعآوری و در می۲۰۲۶ منتشر شده، پروفایل جمعیتی دقیقتری از مهاجران بالقوه ارائه میدهد: «بسیاری از کسانی که قادر به ترک هستند، شهروندان دوتابعیتیاند یا منابع مالی کافی برای نقلمکان به خارج را دارند». این نظرسنجی که روی نمونهای جمعیتی از ۷۲۰ یهودی و ۱۸۷ عرب اسرائیلی انجام شده، نشان میدهد که ۲۶درصد از یهودیان و ۳۰ درصد از اعراب اسرائیلی، به ترک آن فکر میکنند. در میان یهودیان، مهمترین عامل مؤثر بر قصد مهاجرت، میزان پایین دینداری است: ۳۹درصد از یهودیان سکولار خواهان ترک کشور هستند، در حالی که این رقم در میان یهودیان مذهبی و ارتدکس به مراتب کمتر است. اما هشداردهندهترین یافته، آماری است که از جوانان سکولار یهودی به دست آمده: ۶۰ درصد از آنها به ترک اسرائیل میاندیشند، و اگر فردی در این طیف سنی دارای درآمد بالا و پاسپورت خارجی هم باشد، این رقم به ۸۰درصد میرسد. تحلیل آماری پیشرفته نشان میدهد که احتمال مهاجرت یک جوان سکولار یهودی با درآمد بالا و شهروندی دوم، بیش از ۸۰ درصد است.
«فامیلدارها» تمایلشان بیشتر است
این آمار تنها مربوط به تمایل ذهنی نیست، بلکه به یک جریان بالفعل تبدیل شده است. شواهد نشان میدهد کسانی که قبلاً دوستان و اقوام خود را در خارج دارند، دو تا سه برابر بیشتر از دیگران احتمال خروج دارند که زنگ خطری برای وقوع یک اثر دومینویی گسترده است. احتمالاً تلخترین کشف نظرسنجی مؤسسه دموکراسی اسرائیل برای پروژه صهیونیسم این باشد که ۸۳ درصد از یهودیان سکولار و ۸۶ درصد از جوانان، هنوز زندگی در اسرائیل را برای خود «مهم» میدانند. این بدان معناست که مهاجرت، حاصل یک ناامیدی عمیق از وضع موجود است.
تحلیلگران دو عامل کلیدی برای این موج بیسابقه مهاجرت شناسایی کردهاند. عامل اول، «جنگ بیپایان» است. از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا مه ۲۰۲۶، اسرائیل در چهار جبهه فعال غزه، لبنان و دو دوره رویارویی مستقیم با ایران درگیر بوده؛ رویاروییهایی که همگی نیمهکاره مانده و دستاورد راهبردی کمی از آنها حاصل شده است. دادههای اخیر مؤسسه مطالعات امنیت ملی نشان میدهد باور عمومی درباره توانایی جنگ برای دستیابی به اهداف بلندمدت در حال کاهش است. نرخ حمایت از ادامه جنگ تا آنچه که نتانیاهو آن را تغییر رژیم در ایران میخواند، به ۵/۴۵ درصد رسیده که کاهشی نزدیک به ۲۰ درصدی از ۶۳ درصد در روزهای ابتدایی جنگ است. در عین حال، ۴۲ درصد از یهودیان وضعیت اسرائیل را «بد» توصیف کردهاند. عامل دوم، فشار خردکننده اقتصادی است. مطالعه مؤسسه آرون در دانشگاه رایشمن نشان میدهد سبد مصرفی متوسط یک خانوار اسرائیلی اکنون ۲۱ درصد گرانتر از ثروتمندترین کشورهای اروپایی و ۶۸ درصد بالاتر از کشورهایی با درآمد سرانه پایینتر مانند یونان و اسپانیا است. آمار سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) به اسرائیل از نظر گران بودن، مقام چهارم جهانی را میدهد. در حالی که ۲۰ سال پیش (۲۰۰۵) قیمت مسکن در اسرائیل ۳۱ درصد از کشورهای ثروتمند اروپایی پایینتر بود، اکنون ۲۶ درصد بالاتر است. در مقایسه با ارزانترها، این اختلاف قیمت به ۸۵ درصد رسیده است. همین خط سیر صعودی در مواد غذایی نیز دیده میشود: میوه و سبزیجات ۸۶درصد و محصولات لبنی ۴۷درصد طی دو دهه گران شدهاند.
احتمالاً عمیقترین بحران، نه در آمار مهاجرت، که در باور عمومی ریشه دارد. نظرسنجی مؤسسه دموکراسی اسرائیل نشان میدهد که با وجود همه فشارها، ۸۳درصد از یهودیان سکولاری که به مهاجرت فکر میکنند، همچنان زندگی در اسرائیل را برای خود «مهم» میدانند و صرفاً از سر ناامیدی از سیاستها، وضعیت اقتصادی و فقدان چشمانداز روشن دنبال بستن چمدانها هستند. جوان بودن، مدرن بودن، و آموزشدیده بودن اکنون به عامل اصلی تضعیف اسرائیل تبدیل شده است. اسرائیلیها با دوگانگی عجیبی روبهرو هستند: وفاداری در برابر ناگزیری خروج، چمدانهایی که باز ماندهاند تا پر شوند، درست در قلب جایی که «خانه امن» تمام یهودیان جهان نامیده میشود.
